K?uş gribi salgını: Sebebi ne, insanları etkiler mi?
![](https://haberhaliliye.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/kus-gribi-salgini-sebebi-ne-insanlari-etkiler-mi-vugDEh6G.webp)
Uzmanlar şu anda gelmiş geçmiş en ağır kuş gribi salgınının yaşandığını söylüyor.
Kuş gribinin epeyce bulaşıcı bir tipi olan H5N1, yüz binlerce yabani kuşun ve milyonlarca evcil kuşun vefatına yol açıyor.
P?eki, kuş gribi nedir ve hayvanlar ile beşerler için ne kadar ölümcül?
Kuş gribi, neredeyse yüz yıldır var olan, kümes hayvanları ile yabanî kuşlarda görülen bir hastalık.
E?dinburgh Üniversitesi Roslin Enstitüsü’nden Viroloji Profesörü Paul Digard, “Virüs aslında ilk olarak Avrupa’da ve Asya’da ördeklerde ortaya çıktı ve daha sonra farklı kuş çeşitlerine bulaşmaya başladı” diyor.
İlk olarak 1996 yılında Çin’de tespit edilen ve bugüne kadar periyot dönem tekrar ortaya çıkan H5N1, virüsün günümüzde en yaygın biçimde görülen tipi.
Uzmanlar ekseriyetle sonbahar aylarında ağırlaşıp, daha sonra geçen virüsün bu yıl daha evvelkilere kıyasla daha uzun sürdüğünü aktarıyor.
H5N1, kuşların dışkısı ve tükürükleri yahut kontamine yem ve su yoluyla evcil kuş çeşitleri ortasında süratli bir halde yayılabiliyor ve ölümlere yol açabiliyor.
Mevcut kuş gribi dalgası, Avrupa’da ve ABD’de şimdiye kadar yaşanan en berbatı.
İngiltere’de hayvan refahı konusunda uzmanlaşmış Pirbright Enstitüsü’nden Profesör Munir İqbal, “Dünya çapında 160 milyon evcil kuş bu virüs yüzünden ya öldü ya da çiftçiler tarafından itlaf edilmek zorunda kaldı” diyor ve devam ediyor:
“?ABD ve Avrupa’da ölen kuş sayısı 100 milyon.”
Salgının Batı Avrupa ülkelerinde yumurta kıtlığı ve Noel’de hindi kıtlığına yol açacağı yönünde korkular var.
B?u yıl yaşanan salgın neden farklı?
Bu yıl kuş gribi salgını yüzünden her zamankinden daha fazla yabani kuş öldü.
En çok etkilenenler ise deniz kuşları oldu.
İqbal, “Bu salgın toplamda 80 farklı kuş türünü etkiledi. İskoçya’daki yırtıcı martı çeşidinin yüzde 40’ı ve Yunanistan’da iki bin doruklu pelikan öldü” diyor.
Pennsylvania Üniversitesi’nden Dr. Louise Moncla, salgının tilkilere ve foklara bile bulaştığını belirtiyor.
M?oncla, “Bu salgın Avrupa’da başladı ve Kuzey Amerika’ya yayıldı fakat geçmişte gördüğümüz salgınların bilakis şimdi yok olmadı” diyor.
ABD’de Georgia Üniversitesi’nden Dr. Rebecca Poulson ise, “Olağanüstü bir biçimde yayılan, gibisi görülmemiş bir yırtıcı ömür hastalığı salgını yaşıyoruz” diyor.
Uzmanlar bu salgının neden diğerlerinden daha kötü olduğunu henüz bilmiyor.
Virüsün daha kolay yayılacak veya etkisini daha uzun süre gösterecek şekilde mutasyona uğramış olabileceği öne sürülüyor.
Hollanda’da Wageningen Biyoveterinerlik Araştırma grubunda kuş gribi uzmanı olan Dr. Nancy Bereens, virüsün artık tüm vahşi kuş ortamlarında bulunuyor olabileceğini söylüyor.
Bereens, “Virüs artık birçok yabanî kuş çeşidine bulaştığı için, kuş popülasyonundan tekrar yok olması pek mümkün değil” diyor.
S?algını denetim etmek için neler yapılıyor?
Ç?in’de salgınla mücadele etmek için kümes hayvanları aşılanıyor.
A?ncak pek çok ülke, hangi kuşların aşıya dayanıklı hale geldiğini saptamak ve bu yüzden aşının etkili olup olmadığını anlamak zor olduğu için aşılama politikasından uzak duruyor.
California Üniversitesi Veterinerlik Okulu’ndan Dr. Maurice Pitesky, “Aşılamaya karar veren ülkeler için çok katı ihracat kontrolleri” olduğunu söylüyor.
B?unun yerine ABD ve AB ülkeleri, çiftçilerin kuş gribi salgınının tespit edildiği kuş sürülerini itlaf etmesini istiyor.
İngiltere ve Fransa ise kümes hayvanı sürülerinin yabanî kuşlardan etkilenmelerini önlemek için içeri alınmasını talep ediyor.
Kümes hayvanlarını aşılamanın ticari sakıncalarına karşın, Fransa ve Hollanda’da kuş gribi salgınını denetim altına almak için aşı denemelerine başlandı.
K?uş gribi beşerler için riskli mi?
Enfekte kuşlarla yakın temasta olan insanlara kuş gribinin geçtiği olaylar geçmişte görüldü.
Profesör Digard, “Mevcut H5N1 türü şu anda insanlar için düşük riskli görünüyor” diyor ve devam ediyor:
“Vahşi kuşları takip ederek ve evcil hayvanlarla ilgilenen veterinerlerden görüş alarak salgının ne kadar yayıldığını doğru bir şekilde izlememiz gerekiyor.”
![](https://priceless-germain.89-117-167-62.plesk.page/wp-content/uploads/2022/11/kus-gribi-salgini-sebebi-ne-insanlari-etkiler-mi-0-8rxRxQKn.png)